Бројот на невработени со факултетска диплома во Германија достигна рекордни 372.000 во август годинава, а кај младите високообразовани лица до 30 години невработеноста се удвоила во последните пет години. Германската Федерална агенција за труд денеска, 11 ноември, соопшти дека слабата економија, намаленото вработување и промените поврзани со вештачката интелигенција особено ги погодуваат дипломците што го бараат своето прво работно место.

Според официјалните податоци, во септември 2021 година во Германија имало околу 208.000 невработени со високо образование, а во септември 2026 година нивниот број достигнал 360.000. Кај лицата помлади од 30 години бројот се зголемил од 23.000 на приближно 46.000.

Иако бројот на невработени дипломци е рекорден, нивната стапка на невработеност и понатаму е значително пониска од онаа кај останатото население. Во 2025 година изнесувала 3,3 проценти, наспроти 2,9 проценти во 2024 година, додека вкупната невработеност во Германија лани достигнала 6,3 проценти. Кај лицата со завршено стручно образование стапката била 3,6 проценти, а кај оние без стручна квалификација дури 21,3 проценти.

Но, не сите факултетски дипломи носат еднакви можности за вработување. Во 2025 година најниска невработеност, под два процента, имале наставниците, лекарите и стоматолозите. Кај правниците изнесувала 3,3 проценти, кај дипломираните од природните науки 3,6, кај инженерите 3,8, а кај дипломците од хуманистичките науки 4,7 проценти.

Германската агенција објаснува дека поради економската неизвесност компаниите се повнимателни при отворањето нови работни места. Во 2025 година биле пријавени 188.000 нови работни места за најсложени стручни позиции, осум проценти помалку од претходната година. Дополнителен притисок создаваат дигиталната и еколошката трансформација, како и вештачката интелигенција, која веќе може да извршува дел од задачите што претходно им биле доверувани на почетниците.

Директорката на Федералната агенција за труд, Андреа Налес, во интервју за германскиот весник „Ханделсблат“ изјави дека на младите дипломци сега им треба повеќе време за да најдат работа, а често не успеваат веднаш да се вработат на посакуваната позиција. Сепак, нагласи дека нивните изгледи за вработување остануваат подобри од оние на другите групи работници.

„Предвидуваме дека во следните 15 години околу 800.000 работни места во Германија ќе исчезнат поради вештачката интелигенција, но ќе се создадат приближно исто толку нови“, изјави Налес.

Според неа, промените особено ќе ги погодат деловните услуги и аналитичките работни места во банките и осигурителните компании, додека занаетчиските занимања се поотпорни. Налес посочува дека за потешкото вработување на дипломците не е одговорна само технологијата, туку значајна улога има и слабата економска активност.

Во својата подетална статистичка анализа германската агенција наведува и дека дел од зголемувањето на невработеноста кај високообразованите е поврзан со интеграцијата на квалификуваните бегалци. Околу една петтина од порастот во 2025 година се припишува на оваа околност, бидејќи за вработување честопати е потребно време за изучување на германскиот јазик и проверка на странските дипломи.

Сепак, германскиот пазар на труд и понатаму отвора можности за високообразованите. Во текот на 2025 година повеќе од два милиони лица со факултетска диплома започнале работа, меѓу кои речиси 700.000 помлади од 30 години. Според Агенцијата, потребата од квалификувани работници останува висока и поради стареењето на населението, а вештачката интелигенција почесто ќе ги менува работните задачи отколку целосно да укинува професии.

За граѓаните од Македонија што планираат да работат во Германија, податоците покажуваат дека факултетската диплома сама по себе не гарантира брзо вработување. Важни се побарувачката во конкретната професија, работното искуство, познавањето на германскиот јазик и условите за работа со странска диплома.

Според германските официјални правила, за одредени работни визи споредливоста на високообразовната квалификација се проверува преку базата „Анабин“ или со потврда од надлежната служба ЗАБ, додека за регулираните професии, како медицината, е потребно посебно признавање. Граѓаните од Македонија можат да користат и посебна германска регулатива за вработување на државјани од Западен Балкан, која под определени услови овозможува вработување без признавање на стручната квалификација, освен кај регулираните професии.

Објавените германски податоци не покажуваат колку од невработените високообразовани се државјани на Македонија. И покрај потешкиот почеток на кариерата и зголемениот број невработени, статистиката потврдува дека високото образование и натаму значително го намалува ризикот од невработеност во Германија.