Македонија покажува напредок во усогласувањето со европското законодавство и во спроведувањето на реформите од Планот за раст, но уставните измени и понатаму се главната пречка за отворање на првиот преговарачки кластер со Европската Унија. Европската комисија во најновиот извештај за земјава предупредува и на недоволни резултати во борбата против корупцијата, одолжување на судските постапки и потреба од дополнителни реформи во јавната администрација.

Ова се дел од клучните оценки во Извештајот за напредокот на Северна Македонија за 2026 година, кој вчера беше претставен во Брисел, а денеска амбасадорот на Европската Унија во земјава, Михалис Рокас, ќе му го врачи на премиерот Христијан Мицкоски.

По врачувањето на документот, Мицкоски и Рокас ќе одржат заедничка прес-конференција во Владата.

Нема напредок со уставните измени, првиот кластер останува неотворен

Една од главните забелешки во извештајот се однесува на неусвојувањето на уставните измени предвидени со заклучоците на Советот на ЕУ од 2022 година.

Европската комисија констатира дека Македонија продолжила да работи на исполнување на условите за отворање на кластерот 1, „Основи на процесот на пристапување“, но дека не е постигнат напредок во усвојувањето на потребните уставни измени.

Со нив е предвидено вклучување на дополнителни заедници во Уставот, меѓу кои и бугарската.

Според Брисел, нивното усвојување останува неопходен чекор за деблокирање на пристапните преговори.

Во официјалното соопштение за Пакетот за проширување, Европската комисија наведува дека земјата продолжила со подготовките за отворање на првиот кластер, но дека мора да ги исполни преземените обврски за уставните измени и да го зајакне владеењето на правото.

Корупцијата и натаму сериозен проблем, предметите застаруваат

Особено критички се оценките за борбата против корупцијата.

Според извештајот, Македонија има умерено ниво на подготвеност во областа на владеењето на правото и основните права, но напредокот останува ограничен.

Европската комисија нотира дека не е постигнат напредок во спречувањето и борбата против корупцијата, која и понатаму е широко распространета.

Посебно се посочуваат одолжувањата во постапките за корупција на високо ниво, при што дел од предметите застаруваат без правосилна судска разрешница.

Таквата состојба, според оценките на Комисијата, дополнително ја зајакнува перцепцијата на неказнивост и ја поткопува довербата на граѓаните во институциите.

Брисел бара поефикасна борба против корупцијата, зајакнување на независноста на правосудството и резултати во процесирањето на случаите на висока корупција.

Позитивни оценки за Планот за раст и усогласувањето со ЕУ

Наспроти забелешките за владеењето на правото, Европската комисија регистрира позитивни резултати во спроведувањето на реформската агенда поврзана со Планот за раст за Западен Балкан.

Според Комисијата, Македонија остварила значителен напредок во реализацијата на предвидените реформски чекори и се вбројува меѓу поуспешните земји во користењето на Инструментот за реформи и раст.

Планот опфаќа постепено интегрирање во единствениот европски пазар, регионална економска интеграција, спроведување суштински реформи и пристап до дополнителна финансиска поддршка.

Еврокомесарката за проширување Марта Кос, при претставувањето на Пакетот за проширување, оцени дека Македонија ја подобрила подготвеноста за членство во ЕУ и се вбројува меѓу кандидатите со високо ниво на усогласеност со европското законодавство.

Сепак, таа нагласи дека за понатамошен напредок се неопходни дополнителни резултати во борбата против корупцијата и реформата на јавната администрација.

Македонија останува целосно усогласена со надворешната политика на ЕУ

Позитивна оценка земјата добила и за усогласеноста со заедничката надворешна и безбедносна политика на Европската Унија.

Европската комисија констатира дека Македонија ја задржала целосната усогласеност со европските надворешнополитички позиции, вклучително и во однос на руската воена агресија врз Украина.

Според Брисел, ваквата политика претставува сигнал за стратешката определба на земјата за членство во ЕУ и ја потврдува нејзината улога како доверлив партнер.

Во извештајот позитивно се оценува и продолжувањето на регионалната соработка и одржувањето добри односи со другите земји од процесот на проширување.

Истовремено, Комисијата потсетува на потребата од спроведување на постојните билатерални договори со соседите во добра волја од сите страни, вклучително и Преспанскиот договор со Грција и Договорот за пријателство, добрососедство и соработка со Бугарија.

Македонија напредува во реформите, но преговорите остануваат блокирани

Годишниот извештај на Европската комисија покажува дека Македонија постигнува резултати во одредени области, но тие засега не се доволни за преминување во следната фаза од пристапниот процес.

Додека Црна Гора, Албанија, Молдавија и Украина остваруваат напредок во своите евроинтегративни процеси, Македонија сè уште се соочува со политичка блокада поврзана со уставните измени.

Според Брисел, потребно е истовремено исполнување на политичките услови и продолжување на реформите во правосудството, јавната администрација и борбата против корупцијата.

Оттука, главната порака од новиот извештај е дека Македонија ја подобрува својата подготвеност за членство во Европската Унија, но неусвоените уставни измени и слабите резултати во борбата против корупцијата остануваат клучни проблеми на нејзиниот европски пат.

Денеска, по врачувањето на извештајот, се очекува премиерот Мицкоски да ги коментира оценките на Европската комисија и да ги соопшти позициите на Владата за следните чекори во евроинтегративниот процес.