4 Ноември – Денот кога Битола стана слободна, а слободата стана дел од нејзината вечност

Автор: М-р Томислав Новаковиќ

Има градови што ги паметиме по нивните улици, има градови што ги препознаваме по нивните градби, а има и градови што ги носиме во срцето, каде и да нè однесе животот. Битола е токму таков град. Град со душа, со достоинство, со историја и со посебна емоција што не може да се објасни, туку само да се почувствува.

Денес, 4 Ноември, мојата Битола го слави својот ден. Денес не славиме само еден историски датум. Славиме слобода, човечка храброст, жртва и надеж. Славиме ден што пред 82 години го промени текот на животот на овој град и на неговите жители.

На 4 ноември 1944 година, по годините на окупација, страдање и неизвесност, борците на 49-тата македонска дивизија на Народноослободителната војска и партизанските одреди, во чии редови се бореле и припадниците на Седмата битолска бригада, влегоа во Битола и го ослободија градот од фашистичките окупаторски сили.

Тоа утро не беше само крај на едно тешко историско поглавје. Тоа беше почеток на нова надеж. Утрото кога битолските улици повторно почнаа да дишат слободно, кога прозорците се отвораа со надеж, а градот доби можност повторно да го планира своето утре.

Но, зад таа слобода стојат имиња, лица, судбини и жртви. Стојат млади луѓе кои можеби никогаш не ја доживеале младоста што ја посакувале. Момчиња и девојки кои ги оставиле своите семејства, љубови, домови и соништа, тргнувајќи по патот на слободата. За многумина од нив тој пат немал враќање.

Според историските податоци, 266 борци од Битола и Битолско ги положиле своите животи во антифашистичката борба. Зад таа бројка стојат 266 човечки приказни, 266 прекинати животи, 266 семејства и 266 причини денес да застанеме со почит пред нивното дело.

Токму затоа, кога ќе поминеме покрај Споменикот на НОВ, кога ќе застанеме пред споменикот на Стив Наумов или ќе ги посетиме Партизанските гробишта, треба да знаеме дека не сме пред обични споменици. Стоиме пред дел од сопствената историја, пред сведоштво за генерации кои ја платија највисоката цена за слободата.

А Битола има многу што да раскаже.

Таа е градот на Широк Сокак, на Саат-кулата, на Магнолија, на Офицерскиот дом, на старите конзулски градби и на препознатливата архитектура што сведочи за времињата во кои градот бил важен културен, трговски и дипломатски центар на Балканот.

Таа е градот на првите филмски снимки на Балканот, на културата, театарот, музиката, уметноста и образованието. Градот на Хераклеја Линкестис, на Пелистер, на битолските маала и на луѓето кои со својот карактер му дале посебен белег.

Битола отсекогаш имала своја посебна енергија. Нејзината убавина не е само во фасадите и плоштадите, туку во луѓето, во нивниот говор, во гостопримството, во духот на старите битолски семејства и во спомените што се пренесуваат од генерација на генерација.

Но, денес, кога ја славиме слободата, треба да си поставиме и едно прашање: дали сме достојни наследници на генерациите што ни ја оставија?

Слободата не е само право да живееме без окупација. Таа е и обврска да создадеме подобро општество, подобар град и подобра иднина. Не е доволно само да се повикуваме на славното минато, ако не сме подготвени да преземеме одговорност за сегашноста.

Нашите предци се бореле за слобода. Нашата задача е да се бориме за развој.

За Битола која ќе им нуди перспектива на младите, наместо тие да ја бараат својата иднина далеку од родниот град. За Битола со нови работни места, силна економија, современо образование, развиен туризам, културни содржини и достоинствен живот за сите генерации.

За Битола која ќе го искористи потенцијалот на Пелистер, Хераклеја, Преспа и цела Пелагонија. За град кој ќе ја чува својата архитектонска и културна посебност, но истовремено ќе гледа напред, кон новите технологии, инвестиции и европските развојни стандарди.

Зашто, вистинската почит кон минатото не се мери само со венците што ги положуваме на спомениците, туку и со делата што ги оставаме за идните генерации.

Не смееме да дозволиме Битола да живее само од спомените. Таа заслужува иднина достојна на својата историја. Заслужува повторно да биде град на можности, град на младоста, културата, знаењето и економскиот просперитет.

Денес, додека Пелистер достоинствено ја чува Битола под своите врвови, додека Широк Сокак повторно е исполнет со чекори, разговори и насмевки, да се потсетиме дека секој наш слободен чекор е дел од наследството што ни го оставија оние пред нас.

Има денови кога воздухот под Пелистер мириса поразлично. Денес мириса на гордост, на спомени, на благодарност и на љубов кон градот што не се заборава.

Нека овој 4 Ноември биде ден кога нема само да се потсетиме на минатото, туку ќе си ветиме дека ќе направиме сè што можеме за иднината на Битола.

Честит 4 Ноември, Битола!

Нека е вечна слободата, нека е вечен споменот на оние што ја изборија и нека е вечна мојата Битола – градот што не се сака само со зборови, туку со срце, со дела и со гордост!